Phương pháp kích hợp âm, bộ song song và vòng lặp (P10)

Với một tác phẩm đòi hỏi nhạc sinh phải thực hiện những chùm nốt nhanh và liên tục, thông thường nhạc sinh sẽ tập từng tay những chùm nốt đó chậm rãi rồi tăng nhanh dần cho đến khi đạt được tốc độ tác phẩm yêu cầu. Đây là phương pháp bản năng không hiệu quả, sự tăng tốc này sẽ đụng "bức tường tốc độ"- các nốt bị lung lay và sụp đổ khi sự căng cơ xuất hiện. Để tránh gặp phải "bức tường tốc độ" này, nhạc sinh cần luyện tập kỹ thuật "kích hợp âm".

Kích hợp âm là gì?

Kích hợp âm là kỹ thuật đàn các tư thế hợp âm từ chậm đến nhanh rồi đến siêu tốc một cách thư giãn/thả lỏng nhất. Sự thư giãn/thả lỏng này sẽ giúp các cơ không bị căng, từ đó mới có thể tránh đụng "bức tường tốc độ." Kích hợp âm giúp giải quyết độ bật của ngón và cổ tay và là cách nhanh nhất để tăng tốc độ ngón tay.

Cách tập kỹ thuật kích hợp âm

Giả sử tác phẩm yêu cầu nhạc sinh phải đàn tay trái nhóm nốt Đô - Sol - Mi - Sol thật nhanh và nhiều lần liên tiếp thì việc đầu tiên nhạc sinh cần làm là biến chùm bốn nốt này thành một hợp âm chặp, ở trường hợp này sẽ là hợp âm Đô - Mi - Sol (5 - 3 - 1).

Kế tiếp, nhạc sinh đàn hợp âm này và nảy bàn tay lên xuống theo tốc độ mà tác phẩm yêu cầu khi đàn rời, thao tác này dạy cho bàn tay, cổ tay, cánh tay, vai... những cái cần cho việc lặp nhanh và luyện các cơ thích hợp. Các ngón cần phải đặt thoải mái, hơi khum và đúng vị trí cho việc đàn nhanh.

Nhạc sinh lúc này bắt đầu giảm tốc/tăng tốc tần suất nảy tay (có thể vượt tốc độ yêu cầu), lưu ý cách thay đổi cổ tay, ngón tay, cánh tay... và các tư thế, động tác để tạo sự thoải mái tối đa và tránh bị mỏi. Nếu bị mỏi sau một lúc thực hành thì hoặc nhạc sinh đang thực hiện sai gì đó hoặc là chưa đạt được kỹ thuật đàn hợp âm liên tục. Bạn chỉ có thể đàn được tốt nhóm nốt rời sau khi đã thực hành tốt phần đàn hợp âm.

Khi đàn tăng tốc, nhạc sinh hãy giữ các ngón sát phím hoặc dựa trên các phím. Kỹ thuật chỉ đạt khi nhạc sinh có thể đàn một cách nhẹ nhàng, thả lỏng, nhanh và không cảm giác bị mỏi; tiếng đàn được tạo ra bởi vai, cẳng tay, cánh tay trên, cổ tay chứ không phải các đầu ngón tay và lưu ý các nốt phải đàn cùng lúc không bị so le, đầu ngón tay phải cứng khi tiếp xúc phím.

Nhạc sinh phải khởi tập từ tốc độ chậm mới có thể đàn chính xác và thả lỏng hiệu quả. Tập nhanh ngay từ đầu sẽ dễ dẫn đến việc quên thả lỏng và bị căng cơ do bàn tay chưa thể bắt kịp với tốc độ nhanh.

Sau khi đã hoàn thành kỹ thuật kích hợp âm,  sau đó nhạc sinh sẽ đàn rời chùm nốt Do - Sol  - Mi - Sol liên tục và nhanh theo cách dễ dàng. Nếu vẫn chưa đều và chưa nhanh như tác phẩm yêu cầu, nhạc sinh cần luyện tập thêm kỹ thuật "kích hợp âm".

CÁCH TẬP LUYỆN BỘ NỐT SONG SONG

Bộ nốt song song là gì?

Bộ nốt song song là những nhóm nốt có thể đàn liên tục bằng một tay áp dụng lối "kích hợp âm" . Tập luyện bộ nốt song song là phương pháp căn bản giúp nhạc sinh có thể đàn một đoạn khó bằng cách tách và tập từng hai nốt/lần áp dụng lối "kích hợp âm". Thuật ngữ "song song" là chỉ các cặp ngón/nốt được đàn xuống cùng nhau một cách song song, giúp nhạc sinh phân biệt được giữa phương pháp "kích hợp âm" và "kích quãng".

Cách tập luyện bộ nốt song song

Cũng ví dụ với chùm 4 nốt Do - Sol - Mi - Sol đàn bằng tay trái, chúng ta bắt đầu bằng 2 nốt đầu tiên trước là Do - Sol, đàn 2 nốt này như một quãng chặp, nẩy bàn tay và các ngón (5 - 1) cùng lúc lên và xuống như đã làm trước đó với hợp âm Do - Mi - Sol. Để đàn cặp nốt này rất nhanh kế tiếp nhau, hãy hạ thấp cùng lúc cả 2 ngón, nhưng giữ cho ngón 1 cao hơn ngón 5 một chút sao cho ngón 5 đáp phím trước. Vì chúng ta đang đàn cả hai ngón xuống cùng lúc và chỉ hơi trì hoãn một ngón, nhạc sinh lúc này có thể đàn chúng với độ sát nhau theo ý muốn chỉ bằng cách giảm sự trì hoãn. Sự trì hoãn giữa 2 ngón liên tiếp thì được gọi là "góc pha". Góc pha càng nhỏ thì nhóm nốt song song càng đạt tốc độ nhanh, và đạt nhanh nhất khi góc pha này đạt giá trị thấp nhất. Nói cụ thể thì nhạc sinh càng đàn chính xác, góc pha càng ở giá trị thấp nhất thì tốc độ đạt được càng cao.

Khi đã đàn được tốt nhóm nốt song song Do - Sol, nhạc sinh tiếp tục với Sol - Mi (1 - 3), rồi Mi - Sol và cuối cùng là Sol - Do để hoàn thành nhóm bốn. Sau khi đã đàn tốt một nhóm bốn, hãy luyện đàn 2 nhóm nốt, rồi 3 nhóm nối tiếp nhau và nhạc sinh sẽ có thể đàn nhiều bất tận theo ý muốn. Khi nẩy hợp âm, bàn tay được chuyển động lên và xuống, nhưng cuối cùng khi đàn các nhóm bốn liên tiếp nhau ở tốc độ cao, thì bàn tay gần như bất động, nhạc sinh cũng sẽ phải thêm các chuyển động của bàn tay.

Kỹ thuật đàn những nhóm nốt song song được miêu tả ở trên được gọi là "lối chơi song song pha bị khóa". Đây là cách dễ nhất để bắt đầu, nhưng để thành đạt kỹ thuật, nhạc sinh cần hoàn thiện sự độc lập ngón. Các nhóm nốt song song dạy cho nhạc sinh 2 điều: dạy cho não bộ bạn khái niệm đàn cực nhanh và cho 2 tay ý niệm về đàn nhanh là thế nào

Vì chúng ta đang đàn cả hai ngón xuống cùng lúc và chỉ hơi trì hoãn một ngón, nhạc sinh lúc này có thể đàn chúng với độ sát nhau theo ý muốn chỉ bằng cách giảm sự trì hoãn, sự trì hoãn giữa 2 ngón liên tiếp thì được gọi là "góc pha". Góc pha càng nhỏ thì nhóm nốt song song càng đạt tốc độ nhanh, và đạt nhanh nhất khi góc pha này đạt giá trị thấp nhất

CÁCH TẬP ĐÀN VÒNG LẶP

Đàn vòng lặp là gì?

Đàn tuần hoàn, hay còn gọi là vòng lặp, là một quá trình trong đó một phân khúc nhỏ được đàn lại tuần hoàn liên tục: Do - Sol - Mi - Sol, Do - Sol - Mi - Sol, Do - Sol - Mi - Sol  … Trong trường hợp này, chúng ta có thể tuần hoàn mà không cần thêm nốt mới. Chúng ta nói rằng Do - Sol - Mi - Sol tự tuần hoàn vì nó có nốt nối Sol sẵn bên trong.

Cách tập luyện đàn vòng lặp

Để có thể đàn vòng lặp liên tục, nhạc sinh thực hiện luyện tập nhóm nốt song song Mi - Sol rồi đến Sol - Mi - Sol. Tiếp đến, đàn vòng lặp Do - Sol - Mi - Sol hai lần mà không ngừng nghỉ giữa chừng. Khi tập Do - Sol - Mi - Sol, đàn luôn nốt đầu tiên của vòng lặp tiếp theo và tập Do - Sol - Mi - Sol - Do..

Đàn vòng lặp chỉ đơn giản là sự lặp lại, nhưng nó là một phương thức để tối thiểu việc tập luyện lặp đi lặp lại. Hãy tập đàn vòng lặp để đạt được kỹ thuật nhanh đến mức xóa đi những lần lặp lại không cần thiết. Để tránh mắc phải thói quen xấu, hãy thay đổi tốc độ và thử nghiệm với những chuyển động bàn tay khác nhau để đàn tối ưu và luôn tập luyện thư giãn. Đừng đàn vòng lặp một thứ duy nhất quá nhiều lần vì nhạc sinh sẽ mắc phải thói quen xấu. Hơn 90% thời gian đàn vòng lặp nên ở những tốc độ mà bạn có thể xử lý một cách thoải mái và chính xác. Nhạc sinh đã hoàn thành khi kỹ thuật khi có thể đàn ở bất kỳ tốc độ nào trong bất kỳ khoảng thời gian nào, hoàn toàn thư giãn, và hoàn toàn trong tầm kiểm soát. Rồi sau đó hãy đàn tuần hoàn xuống tốc độ chậm.

Nếu một kỹ thuật cần được lặp lại 10,000 lần (điển hình cho những nội dung cực khó), đàn vòng lặp cho phép bạn hoàn thành chúng trong thời gian ngắn nhất có thể. Thời gian đàn vòng lặp tiêu biểu là 1 giây, nên 10,000 vòng lặp là ít hơn 4 tiếng. Nếu bạn đàn vòng lặp đoạn này trong 10 phút một ngày, 5 ngày một tuần, thì 10,000 vòng tuần hoàn sẽ mất gần cả tháng. Rõ ràng, những nội dung cực khó sẽ tốn hàng tuần để đàn, ngay cả khi sử dụng phương pháp tốt nhất. Điều này lý giải tại sao học viên không được hướng dẫn bài bản có thể tập luyện suốt hàng năm trời mà vẫn không tiến bộ rõ rệt.

Đàn vòng lặp có thể là quá trình luyện piano dễ chấn thương nhất. Đừng tập quá mức vào ngày đầu tiên. Nếu không cảm thấy đau nhức, hoặc bạn không phát hiện ra thói quen xấu nào, bạn có thể tăng thời gian tập đàn vòng lặp

Soạn giả: Chuan C. Chang (nhà khoa học)

Biên tập:  Lê Minh Hiền (nhạc sĩ)

Dịch giả: Nhật Nguyệt (thi sĩ), Đại Nhật

*** Chia sẻ, sao chép vui lòng ghi rõ nguồn bài viết thuộc bản quyền Harmony Co.,Ltd